روزه و بوي بد دهان

يكي از مشكلاتي كه اكثر روزه داران در ماه مبارك رمضان با آن مواجه مي شوند، بوي ناخوشايند دهان است كه گاهي علاوه بر خود فرد، ممكن است اطرافيان او را نيز آزار دهد. البته اين مشكل براي بعضي از افراد فقط به ماه رمضان محدود نمي شود و در ماه هاي ديگر سال نيز وجود دارد.

از ديدگاه طب جديد مهم ترين علل بوي بد دهان، عدم رعايت بهداشت دهان و دندان ، پوسيدگي و عفونت دندان ها و لثه ها و بيماري هاي گوارشي از جمله ريفلاكس معده به مري است. در طي روزهاي معمولي به دليل نوشيدن مايعات ، بزاق دهان پيوسته تازه مي شود و اين بو كمتر است اما در روزه داري به دليل اينكه امكان تازه شدن آب دهان كمتر است باقي ماندن غذا در بين دندان ها، بوي بد بيشتري را ايجاد مي كند.(16) از طرف ديگر، در حالت روزه داري و گرسنگي طولاني مدت پس از گذشت چند ساعت كه ذخاير قندي بدن تمام مي شود، بدن براي توليد انرژي به چربي ها روي مي آورد. در اثر سوختن چربي ها موادي به نام كتون در بدن ساخته مي شوند كه بوي آنها از راه تنفس خارج مي شوند(11).

از منظر طب سنتي شايعترين علل بوي بد دهان عبارتند از:

1.     حرارت بالايي كه در معده ايجاد شود و بر رطوباتي كه در معده و حلق و اطراف دندان ها وجود دارد استيلا يابد و اين رطوبات را فاسد گرداند. اين نوع بوي بد با گرسنگي تشديد و با خوردن غذا كمتر مي شود، كه مي تواند مهم ترين علت بوي بد دهان در دوران روزه داري باشد.

2.     اخلاط نا مناسب مانند صفرا يا بلغم عفن در معده تجمع يابند و بخارات ناشي از آنها باعث ايجاد بوي بد دهان شود. اين علت نيز با بيماريهاي گوارشي ذكر شده از ديدگاه طب جديد قابل تطابق است.

3.     عفونت لثه و دندانها و پوسيدگي و فساد رطوبات آنها (كه جزء شايعترين علل بوي بد دهان از ديدگاه طب جديد نيز مطرح بود.)

4.     مواد و رطوبات فاسدي كه از دماغ (مغز) به سمت دهان و لثه ها مي آيند و به دليل ضعف لثه ها در اين محل تجمع يافته و بوي نامناسب ايجاد مي كنند.

5.     عفونت و بيماري هاي ريوي.(4و3)

براي برطرف شدن بوي بد دهان چه بايد كرد؟

قبل از ماه رمضان:

1.     رعايت بهداشت دهان و دندان و اصول حفظ صحت دندان ها از مهم ترين نكات است. با مسواك زدن مرتب و درمان پوسيدگي ها و عفونت هاي دندان ها و لثه مي توان به اين مهم دست يافت. از منظر طب سنتي ، راه هايي نيز براي تقويت دندانها و لثه وجود دارد:

·       ماليدن پوست گردوي تازه بر بن دندان ها، آنها را تقويت مي نمايد.(1)

·       درصورتيكه مخلوط عسل و سركه ماهي 4-3 بار با انگشت بر روي دندان ها و لثه ماليده شود، باعث سفيد شدن دندان ها، پاكسازي چرك از لثه و روئيدن گوشت جديد بر لثه مي شود. (1)

·       ماليدن مخلوط عسل و نمك بر لثه و دندان ها، مانع بروز زخم هاي دهاني و آفت شده و دندانها را سفيد مي كند.(8و5)

·       ماليدن جوشانده گلنار و مورد در سركه بر لثه در تقويت آن موثر است به خصوص اگر به جوشانده مذكور كمي شيره انگور هم اضافه شود.(4و3)

·       جويدن كندر نيز لثه را محكم مي كند.(9)

از ديدگاه طب جديد عصاره پوست گردو خاصيت ضد ميكروبي بر عليه ميكروارگانيسم هاي گرم منفي، گرم مثبت و قارچ ها دارد و نيز PH بزاق را افزايش مي دهد و به همين دليل در جلوگيري از تشكيل پلاك ها و پوسيدگي دندان و كاهش خطر عفونت هاي لثه و بهبود بهداشت دهان مؤثر است .(19) عسل نيز به خاطر دارا بودن كلسيم، فسفر و فلورايد براي دندان ها و لثه مفيد است.(23) اثر جلا دهندگي نمك بر روي دندان ها نيز در مقالات طب جديد بيان گرديده است.(22)

همچنين جهت رعايت حفظ صحت دندان ها، بايد از مصرف شيريني جات و ادويه جات و غذاهاي تند به ميزان زياد پرهيز نمود.(10)

2.     معده بايد قبل از شروع ماه رمضان از اخلاط نامناسب پاكسازي شود.

كساني كه در معده شان خلط صفراي متعفن وجود دارد و معمولاً دچار تلخي دهان و غثيان و بي اشتهايي هستند، بايد از شربت هايي مثل شربت انار، شربت زرشك، سكنجبين و نيز تخم اسفرزه خيسانده در آب استفاده نمايند. (1و4)

كساني كه دچار تجمع بلغم متعفن در معده هستند و به دنبال آن احساس سنگيني معده، غثيان و عدم تشنگي دارند و همچنين بوي بد دهان ايشان با مصرف غذا و شستن دهان برطرف نمي گردد(3) از مصرف ماءالعسل و مرباي زنجبيل سود خواهند برد.(6) ماءالعسل معده را قوت بخشيده، اشتها را تنظيم كرده و به عملكرد دستگاه گوارشي ياري مي رساند و رطوبت هاي معده را مي زدايد. بعلاوه اين نوشيدني، اخلاط نامناسب اطراف كليه ها و رطوبات شش ها را نيز به آساني برطرف خواهد كرد.(6) زنجبيل مقوي معده و كبد و هاضمه بوده و بادهاي غليظ معده را به تحليل مي برد و بلغم و رطوبات غليظ چسبيده به سطح معده و روده ها را پاكسازي مي نمايد.(1) در مقالات متعدد طب جديد نيز فوايد و اثرات حفاظتي عسل و زنجبيل در معده بيان گرديده است(20، 15، 13، 12). كساني كه از برگشت اسيد و غذا از معده به مري رنج مي برند، از فوايد مصرف خاكشير 1 ساعت قبل از غذا و هويج پخته با روغن زيتون بهره مند خواهند شد .(6). خاكشير و هويج هر دو در تقويت معده و هاضمه نقش دارند.(1) و البته در مطالعه اي نقش مثبت روغن زيتون  نيز در تسكين بازگشت غذا از مري به معده مشاهده شده است.؟(18)

3.     اگر علت بوي بد دهان به تشخيص پزشك رطوبات و مواد فاسد ريخته شده از دماغ (مغز) است، بايد طبق صلاحديد پزشك با داروهايي مثل ايارج فيقرا براي پاكسازي دماغ اقدام نمود. همچنين از خوردن غذاهاي ترش و نفاخ پرهيز كرد، و نيز مصرف موادي از قبيل مويز و بادام و مرباهايي مثل مرباي آمله و هليله جهت تقويت مغز بايد مد نظر قرار گيرد.(1)

مويز تقويت كننده قلب و مقوي كبد و پاك كننده معده بوده و صفرا و بلغم اضافي را از بين مي برد و مقوي اعصاب است. بادام نيز حافظ جوهر دماغ است. آمله مانع صعود بخارات سوداوي و صفراوي محترقه به سوي مغز و قلب است و موجب تيزي ذهن شده مقوي اعصاب و حواس دماغي است. همچنين معده را نيز دباغي مي كند. هليله نيز جهت تقويت معده ، دماغ ، ذهن ، حافظه و حواس بي نظير است .(1)

4.     اگرعلت بوي بد دهان، بيماريها و عفونت هاي ريوي باشد، بايد اقدام درماني مقتضي صورت گيرد.

در طول ماه رمضان:

علاوه بر توجه به موارد ذكر شده، رعايت اين موارد نيز توصيه مي شود:

1.     در افرادي كه به دنبال خوردن سحري مسواك نمي زنند، به دليل باقي ماندن غذاها در لابلاي دندان ها و در حفرات دهان، بوي دهان بيشتر و نا مطبوع تر است. بنابراين بايد در وعده سحري طوري برنامه ريزي شود كه فرصت كافي براي مسواك زدن و استفاده از نخ دندان وجود داشته باشد. در صورتيكه فردي دچار پوسيدگي دندان ها، چرك و خونريزي از لثه ها است، مي تواند از خمير دندان گياهي زير براي رفع بوي بد دهان استفاده نمايد:

گلنار 20 گرم، مازو 20گرم ، كندر 15 گرم، فوفل 15گرم، سماق 30گرم و تخم گشنيز 5گرم، همه را نرم كوبيده ، مسواك را تر نموده و به پودر آغشته نمايد و مسواك كند.(7)

همانطور كه قبلاً ذكر شد بايد از غذاهاي بسيار داغ، تند و ادويه دار و چاي پررنگ در ماه رمضان پرهيز نمود چرا كه اين غذاها پرزهاي چشايي دهان را دچار سائيدگي كرده و اين امر به خشك شدن آب دهان كمك مي كند و سبب بوي بيشتر دهان مي گردد.

2.     كساني كه تجمع صفرا در معده دارند، بايد از غذاهاي بسيار چرب و شيرين پرهيز نمايند و بعنوان چاشني در غذاهاي خود از آبغوره و سماق و زرشك و آبليمو استفاده نمايند. يكي از غذاهايي كه براي اين افراد مفيد است، آش آلو مي باشد. به اين صورت كه گوشت را قطعه قطعه كنند و با آب و نمك و قدري پياز بجوشانند و كفش را بگيرند، قدري روغن تفت داده و مجدداً رويش آب بريزند تا گوشت بپزد. سپس قدري برنج كه از قبل شسته و خيسانيده اند، داخل نمايند. وقتي برنج پخته شد، آب آلوي خشكي كه قبلاً در آب پخته اند با كمي نعناع تازه و كمي نمك اضافه كنند و آنقدر بجوشانند كه ترشي آلو به خورد برنج برود و سپس ميل نمايند.(2)

آلو هم موجب تليين طبع مي شود و از يبوست- كه در اين ماه بسيار شايع مي باشد- جلوگيري مي نمايد و هم حدت صفرا و تشنگي و حرارت درون را تسكين مي دهد و صفراي اضافي را از بدن خارج مي سازد.(1)

يكي از پر منفعت ترين خوراكي ها براي افراد فوق در اين ماه ، زردآلوي تازه و در صورت عدم وجود، خيسانده برگه زردآلوست.(4) زردآلو در كساني كه معده گرم دارند، رافع بدبويي دهان است و مصرف خيسانده برگه آن خارج كننده صفرا و ملين طبع و مسكن تشنگي و جوشش خون و التهاب معده است.(1) در مقالات طب جديد نيز مصرف زردآلو در بهبود زخمها و التهابات معده مؤثر دانسته شده است. (17 و 21)

همچنين مصرف ميوه هايي مثل انار و گلابي و به در اين ماه براي افراد مذكور مثمرثمر است.

اما كساني كه تجمع بلغم در معده دارند، بايد از غذاهاي چرب و آبكي و سنگين و خميري مثل آش رشته، ماكاروني و قارچ و تريدها بپرهيزند. اين افراد از مصرف گل قند و كرفس سود خواهند برد.(4) گل قند مقوي دماغ و معده است و رطوبات اضافي معده را خشك مي كند و مانع صعود بخارات غذا از معده به سر مي شود. (1)

كرفس سردي احشا را برطرف مي سازد و بادهاي موجود در معده و روده را به تحليل مي برد.(1) همچنين نقش مؤثر كرفس در بيماري هاي معده در مقالات طب جديد به اثبات رسيده است. (14)

همچنين اين افراد مي توانند در ماه رمضان از مويز دانه خارج كرده كه به جاي دانه آن كمي پودر مورد در آن ريخته اند، استفاده نمايند كه اين تركيب نيز در رفع بد بوي دهان نقش مؤثري دارد.(4) تقويت معده و منع صعودي بخارات معده به سر از خواص مورد است.(1)

يكي از غذاهاي مفيد در اين افراد گوشت كبك يا دراج يا تيهو است كه با نخود و زيره و شويد و دارچين و زعفران و ميخك پخته شود.(3)

3.     تمام افراد، بخصوص كساني كه از بيماري برگشت اسيد و غذا از مري به معده رنج مي برند، در اين ماه بايستي از غذاها و تركيبات نفاخ پرهيز نمايند. همچنين برخي افراد بلافاصله پس از خوردن وعده غذايي ، دراز مي كشند و بعضي ديگر سيگار مي كشند، در حاليكه انجام اين كارها باعث تشديد برگشت اسيد از معده به مري مي شود. اين افراد هنگام افطار و شام بايد از نوشيدن دوغ ، نوشابه، خوردن غذاهاي چرب و نيز گوجه فرنگي و مركبات پرهيز كنند. بعلاوه از پرخوري و سريع غذا خوردن پرهيز كرده و غذا را با آرامش بجوند و در هنگام غذا خوردن از عصبانيت و صحبت هاي ناراحت كننده دوري كرده و فضاي زمان مصرف غذا را به فضايي شاد و پر از انبساط خاطر تبديل نمايند.(6)

ِ

 

 

 

منابع:

1)   حكيم عقيلي خراساني، مخزن الادويه

2)   حكيم عقيلي خراساني، قرابادين كبير

3)   حكيم محمد اكبر ارزاني، طب الكبري، ج 1 و 2

4)   حكيم محمد اعظم خان، اكسير اعظم، ج2

5)   محمد كاظم گيلاني، حفظ الصحه ناصري

6)    دكتر عبدالله احمديه، راز درمان، ج 1 و 2

7)   دكتر مرتضي صفايي، گلچين جامع از كتب گياهان دارويي و عطاري ايران

8)   حكيم محمد اكبر ارزاني، مفرح القلوب

9)   حكيم محمد كريم خان كرماني، دقايق العلاج، ج 2

10)          ذكرياي رازي، الحاوي، مترجم سيد محمود طباطبايي

11)          ترجمه فيزيولوژي پزشكي گايتون

 

 

 

 

12)Bukhari MH, Khalili J, Qamar S,Zahid M, Ansari N, Bakhshi IM, comparative gastro protective effects of natural honey, Nigella  sative and cimetidine against acetylsalicylic acid induced genticuler in albino rats. J coll physicians surg pak.2011 Mar; 21(3):151-6.

13)  Kumar Singh P, Pal Kawr I. development and evaluation of a gastro – retentive delivery system for improved antinuclear activity of ginger extract (zingiber officinal). J Prug Target.2011 Nov 19(9):741-51.

 14)  Al – Howviring T, Alsheikh A, Alqasoumi S, Al – Yahya M, EL – Tahir K, Rafatullah S, astric antiulcer, antisecretory and cytoprotective properties of celery (Apium graveolens) in rats. Pharm Biol. 2010 Jul 48(7):786-93.

15)    Alagwu EA, Nneli Ro, Egwurugwu JN, Osim EE. Leastric Cytoprotection and honey intake in albino rats, Niger J physiol Sci.2011 Nov 23; 26(1):39-42.

16)   Moshkowitz M, Horowit2 N, Leshno M, Halpern Z. Halitosis and gastroesophageal reflux disease: apossible association. Oral Dis. 2007 Nov; 13(6):581-5.

17)  Enomoto S, Yanaoka K, Utsonomya H, Niwa T, Inada K, Deguchi H, Ueda K, Mukoubayashi C, Inoue I, Maekita T, Nakazawa K, Inguchi M, Arill K, Tamai H, Yoshimura N, Fujishiro M, Oka M, Ichinose M. Inhibitory effects of Japanese apricot on helicon bacter pylori- related chronic gastritis.Eur. J clin Nutr, 2010 Jul; 64(7):714-9.

18)  Karamanolis E, Polymeros D, Triantafyllou K, Tzathas C, Ladas S. Olive oil for symptomatic relief of duodeno – gastro – oesophageal reflux after gastrectomy. Eur J leastroentral Hepatol.2006 Nov; 18(11):1239.

 19)  Alkhawagah AM. Studies on the antimicrobial activity of juglans regia, AM J chin Med. 1997; 25(2):175-80.

20)  Singh PK, Kaur IP, Synobiotic (probiotic and ginger extract) loaded floating beads: a novel therapeutic option in an experimental paradigm of gastriculcer pharm pharmacal.2012 Feb; 64(2):207-17. 

21)  Uguralp S, Ozturk F, Aktay ce , Cetin A, ceursoy S. the antioxidant effects of dry apricot in the various tissues of rats with induced cold restraint stress. Nut prod Res. 2011 Oct 10.

22)  Babay N. The burnishing effect of sodium (saliue) chloride on root dentin An in vitro study, Odoutostomatol Trop. 2001 Sep; 24(95):19-24.

23) ceobler SR, du toit IJ, Basson NJ The effect of honey on human tooth enamel in vitro observed by electron microscopy and micro hardness measurements. Arch oral Biol. 1994 Feb; 39(2):147-53.

  

 

   

 

دیدگاه‌ها   

0 #2 م.آ 1393-09-07 08:45
تشکر از شما
نقل قول کردن
0 #1 مدیر سایت 1393-02-17 21:57
با سلام خدمت عسل عزیز
بله.اینها یک روشهای کلی میباشد که در ایامهای مختلف میتوان از آنها استفاده کرد.اما به دلیل اینکه این مشکل درماه رمضان به دلیل گرسنگی طولانی بیشتر استفاده میشود.
نقل قول کردن

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

نماد اعتماد الکترونیکی

تمامی كالاها و خدمات این فروشگاه، حسب مورد دارای مجوزهای لازم از مراجع مربوطه می‌ باشند و فعالیت‌ های این سایت تابع قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران است.

بر اساس ماده 23 قانون حمایت از حقوق مولفان، کلیه آثار ارائه شده توسط سایت با مجوز نشر از صاحب امتیاز اثر می باشد.

خبرنامه